Hoe werkt trapondersteuning op een elektrische fiets?

Vrijwel alle elektrische fietsen werken met trapondersteuning. Trapondersteuning houdt in dat je als fietser wordt geholpen met trappen door de elektromotor op de fiets.

Dit is anders dan bij bijvoorbeeld een (elektrische) snorfiets, daar wordt het trappen niet ondersteund maar volledig overgenomen door de motor.

Dit ‘meehelpen’ dat de elektromotor doet voelt aan alsof je lichter hoeft te trappen dan normaal, en toch snel accelereert. Daarbij voelt het alsof de fiets gas bijgeeft terwijl je zelf meefietst.

Zo werkt trapondersteuning op een elektrische fiets:

Trapondersteuning werkt doordat sensoren meten hoe snel je trapt (rotatiesensor), of hoeveel trapkracht je als fietser levert (trapkrachtsensor). Op basis van deze metingen en het ingestelde ondersteuningsniveau berekent de fietscomputer hoeveel ondersteuning op dat moment nodig is.

De elektromotor van de elektrische fiets levert dan extra kracht op de trapas. Hierdoor voel je als fietser dat je ondersteund wordt terwijl je fietst.

Deze aandrijving is typisch voor elektrische fietsen. Maar, niet elke elektrische fiets is hetzelfde. Op het gebied van trapondersteuning bestaan een aantal belangrijke verschillen die bepalend zijn voor de rijeigenschappen van de fiets.

De vorm van trapondersteuning is misschien wel de belangrijkste keuze die je maakt als je op zoek bent naar een elektrische fiets!

Yamaha middenmotor met trapkrachtsensor
Yamaha middenmotor met trapkrachtsensor

Wat voor soorten trapondersteuning zijn er?

Er zijn twee verschillende manieren van trapondersteuning op een elektrische fiets:

1. De rotatiesensor: deze meet hoe snel je trapt

De eerste manier waarop trapondersteuning op een elektrische fiets geregeld kan zijn is met een rotatiesensor.

De rotatiesensor zit aan de trapas en meet daar de snelheid waarmee te trappers rond draaien. De rotatiesensor meet hoe snel de magneetjes aan de binnenkant van de trapas de sensor passeren. “Hoe meer dit er zijn per seconde, hoe sneller de fietser trapt.” ,concludeert de fietscomputer.

Als de fietscomputer via de trapsensor bemerkt dat de trappers in beweging zijn, berekent hij vervolgens hoeveel trapondersteuning de motor moet leveren.

De mate van ondersteuning is afhankelijk van twee factoren:

  1. Hoeveel ondersteuning de fietser zelf wil dat de motor geeft. Dit kun je instellen in het display op het stuur. Bijvoorbeeld: ‘veel’, ‘normaal’, ‘weinig’ of ‘geen’ ondersteuning.
  2. Hoeveel trapsnelheid de fietser wil. Elektrische fietsen die ondersteuning bieden met een rotatiesensor gaan er van uit dat de fietser een ideale trapsnelheid wil bereiken. Dit is meestal zo’n 60 a 70 omwentelingen per minuut. Als de fietscomputer merkt dat de fietser trapt, maar nog niet het aantal gewenste omwentelingen haalt, wordt er door de motor gas bij gegeven.

De meeste rotatiesensor-systemen berekenen hoeveel de ondersteuning gedoseerd moet worden, afhankelijk van hoe snel je trapt en hoe dicht je bij de ideale trapfrequentie zit.

2. De trapkrachtsensor: deze meet hoe hard je trapt

De tweede manier waarop de inspanning van de fietser gemeten kan worden op basis van trapkracht. Of beter gezegd: rotatie én trapkracht gecombineerd.

Trapkracht wordt gemeten met een trapkrachtsensor. Deze sensor zit meestal bij het achterwiel tegen de ketting aan. Een trapkrachtsensor meet hoeveel spanning de fietser op de ketting zet met het trappen. Deze sensor is op zichzelf een klein regelsysteem. Het meet door de buiging van een metalen plaatje de druk (koppel) op de ketting.

Combinatie rotatiesnelheid en trapkracht meters meest nauwkeurig

Door de combinatie van informatie over rotatiesnelheid en trapkracht tegelijk kan de fietscomputer heel precies de ondersteuning vanuit de motor doseren. Dat laat het volgende voorbeeld zien:

Stel: je fietst nog, maar rijdt net weg bij een stoplicht. Dan is de rotatiesnelheid van de trappers nog nul, terwijl de trapkracht wel heel hoog is. Je leunt immers vol op de trappers. Dit wordt vervolgens met beide sensoren gemeten, waarop de fietscomputer direct doorgeeft aan de motor: “Vol gas ondersteunen!”. Met alleen een rotatiesensor kan dit niet. Die heeft niet door dat je heel veel druk zet op de trappers.

Trapkrachtsensor laten kalibreren

Een trapkrachtsensor moet regelmatig gekalibreerd worden. Dat is een nulmeting waarmee ingesteld wordt: “De huidige druk op de pedalen is geen trapkracht van de fietser”. Dit is af en toe nodig om de sensor goed te laten functioneren.

Bijvoorbeeld om er voor te zorgen dat de fiets niet gaat rijden als er helemaal geen druk op de trappers staat. De trapkrachtsensor is namelijk best gevoelig en wordt de de vele drukverschillen nogal beïnvloed in de neutrale meting.

Het kalibreren van de trapkrachtsensor is overigens heel eenvoudig en dit kun je de fiets makkelijk zelf laten doen via het display. Je hoeft hier niet voor naar de fietsenmaker.
Bosch active line middenmotor met trapkrachtsensor
Bosch active line middenmotor met trapkrachtsensor

De fietservaring met trapondersteuning

De technische details zijn interessant, maar uiteindelijk gaat het natuurlijk om de fietservaring. Er zijn merkbare verschillen tussen rotatiesensor en trapkrachtsensor in comfort, ondersteuning en snelheid.

De fietservaring met rotatiesensor

Fietsen op een elektrische fiets met trapondersteuning geregeld door enkel een rotatiesensor voelt zwaarder aan dan een trapkrachtsensor.

Dat komt omdat de trapkracht niet mee bepaalt hoeveel ondersteuning de elektromotor geeft. Het doel van fietsen met een rotatiesensor is harder fietsen met minder totale inspanning.

Met een rotatiesensor moet je nog veel zelf doen
Met name bij het wegrijden uit stilstand zal je als fietser eerst zelf twee tot drie volle slagen moeten maken voordat de sensor doorheeft dat de fiets in beweging is. Pas na twee slagen gaat de motor meehelpen met voortstuwen.

De motor gaat vervolgens wel flink meehelpen als je niet genoeg trapt. Het regelsysteem wil ervoor zorgen dat je op het optimale trapsnelheid gaat rijden: 60 a 70 trapperomwentelingen per minuut. Als je hier nog ver onder zit gaat de motor extra hard meewerken.

Met een rotatiesensor kun je energie besparen en de actieradius verlengen door zo dicht mogelijk bij het optimale aantal traprotaties per minuut te fietsen. Je versnellingen goed gebruiken helpt daar ook bij.

Rijd dus vooral, zoals je normaal ook zou doen, weg in de eerste versnelling en schakel netjes op naarmate je sneller begint te trappen.

Waar een rotatiesensor moeite mee heeft
Zonder te kunnen meten of je kracht zet op de trapper, kan de rotatiesensor niet goed bepalen of je eigenlijk bent gestopt met trappen omdat je geen kracht meer zet op de trappers. Dit maakt ‘leren’ fietsen met een rotatiesensor ook wat lastiger dan met een trapsensor.

Intuitief even stoppen met trappen om daardoor snelheid te verliezen werkt niet zo met een rotatiesensor, en daardoor gebeurt het nog wel eens dat mensen bijna worden aangereden door elektrische fietsers omdat ze hun vaart niet op tijd kunnen minderen.

Achteruit trappen en remmen werkt daarbij wel. De rotatiesensor heeft door dat je geen ondersteuning meer wil van de motor en stopt met je vaart intact te houden.

De fietservaring met trapkrachtsensor

Het doel van trapondersteuning met een trapkrachtsensor is om het fietsen lichter te maken, niet om je harder te laten fietsen.

De combinatie van trapkracht en rotatiesnelheid stelt de fietscomputer in staat de motor ondersteuning heel precies en continu te doseren.

Soepele en lichte fietservaring
Het effect is dat je als fietser een heel licht trapgevoel ervaart; alsof de pedalen makkelijker draaien. Vanaf het moment dat je wegrijdt, tot het moment dat je 25 kilomter per uur rijdt (de snelheid waarop de motor stopt met ondersteunen), werkt de motor heel soepel met je mee.

Hoeveel helpt trapondersteuning werkelijk?

Met het instelbare ondersteuningsniveau bepaal je zelf hoeveel ondersteuning je wil. Met als afweging: hoe meer trapondersteuning je vraagt, des te sneller is je accu leeg.

Trapkrachtsensor ondersteuning
In een trapkrachtsensorsysteem ‘matched’ de motor jouw trapkracht naar rato met motorkracht.

Stel: je zet de ondersteuningsstand op 1/5. Dan voegt de motor 20% meer kracht toe dan dat je op de trappers zet. Zet je de ondersteuning op het maximale niveau (5/5), dan verdubbelt de motor jouw trapkracht.

Rotatiesensor ondersteuning
Van een rotatiesensorsysteem mag je nog meer ondersteuning verwachten, alleen op een minder natuurlijke manier. Afhankelijk van het ondersteuningsniveau geeft de motor extra kracht als de sensor merkt dat de trappers in beweging zijn én nog niet snel genoeg trappen.

Hoe hoger het ondersteuningsniveau, hoe meer de motor doet om je sneller te laten gaan. Je kunt door rustig te trappen met weinig kracht zorgen dat de motor veel werk doet.


Wat is de meest comfortabele trapondersteuning?

De meest comfortabele trapondersteuning is die met een trapkrachtsensor. Om de volgende redenen:

  • Je krijgt direct ondersteuning bij wegrijden uit stilstand: ideaal in steden, waar veel gestopt moet worden
  • Je ervaart een zeer geleidelijke dosering van ondersteuning bij het trappen. Waar rotatiesensorondersteuning nogal eens als schokkerig of onregelmatig wordt ervaren.
  • Je krijgt gepaste ondersteuning als je een heuvel of een dijk op fietst. Ideaal voor heuvelachtig terrein.

Vergelijking: de voor- en nadelen van een rotatiesensor en trapkrachtsensor

Weet je (nog) niet welke trapondersteuning beter bij je past? Laten we dan eens kijken naar voor- en nadelen van beide type trapondersteuning.

Algemeen fietscomfort

Elektrische fietsen met alleen een rotatiesensor voor trapondersteuning worden steeds beter. Maar, de ervaring die ik van veel fietsers hoor die voor het eerst op zo’n soort elektrische fiets rijden, is dat de ondersteuning wat schokkerig of vertraagd aanvoelt.

Dat komt omdat de fietscomputer pas kan reageren met ondersteuning als reactie op de omwentelingen van de trappers.

Reactietijd voordat de trapondersteuning inschakelt

Goede rotatiesensorsystemen hebben al snel door dat je de trappers langzaam draaien bij het wegrijden, en zullen ook al snel ondersteuning bieden. Maar het blijft altijd minder direct dan dat een trapkrachtsensor kan meten.

Meteen op snelheid

Een voordeel van alleen een rotatiesensor is dat je door zelf heel licht te trappen heel veel ondersteuning krijgt van de motor. Dit kan optrekken heel lekker laten aanvoelen, omdat je er echt als een speer vandoor gaat.

Stroomverbruik rotatie- & trapkrachtsensor

Het stroomverbruik is natuurlijk van meer factoren afhankelijk dan alleen van het type trapondersteuning. Maar toch heeft het type trapondersteuning veel invloed op hoeveel kilometer je uit een volle accu kunt halen, dus de actieradius.

Trapkracht is zuiniger voor je accu

Over het algemeen is fietsen met een trapkrachtsensor iets zuiniger. Dat komt omdat je bij deze vorm van ondersteuning altijd gematched wordt.

Zet je zelf weinig kracht, dan helpt de motor ook niet heel veel. Zet je veel kracht, dan helpt de motor heel veel. Hierdoor ben je in het laatste geval binnen korte tijd op maximale snelheid (25 kilometer per uur).

Vaker opladen met een rotatiesensor

In vergelijking met een rotatiesensor: hier kun je het je als fietser heel makkelijk maken door net genoeg kracht te zetten op de trappers om ze rond te laten draaien, zonder zelf veel inspanning te hoeven leveren. Logischerwijs compenseert de elektromotor dan jouw lichte trapwerk om op snelheid te komen, of blijven.

Dit toont aan in welke situatie fietsen met een rotatiesensor merkbaar meer energie van de accu vraagt dan een trapkrachtsensor. Dit wil niet zeggen dat dit bij iedere fietser zo uitpakt, maar het is natuurlijk verleidelijk om af en toe even niet mee te trappen. Laat je de motor vaak veel van het werk doen dan zal je ook de accu vaker moeten opladen.

Prijsverschil rotatie- & trapkrachtsensor

Elektrische fietsen met trapkrachtsensor zijn over het algemeen duurder dan fietsen met alleen een rotatiesensors.

Dit is eigenlijk direct afhankelijk van het totale motorsysteem dat op de fiets zit. Vaak zie je dat de middenmotorsystemen, zoals de Bosch active line en Sparta ION een middenmotor hebben met een trapkrachtsensor.

Wil je meer weten over wat een elektrische fiets goedkoper of duurder maakt? Lees dan vooral: Wat kost een elektrische fiets?.

Een trapkrachtsensor moet je kalibreren

Een nadeel van een trapkrachtsensor is dat je deze af en toe zult moeten kalibreren. Sommige elektrische fietsmodellen kalibreren voor iedere fietsrit automatisch.

Maar bij de meeste dien je dit zelf te doen via het display. Dit is verder niet ingewikkeld of tijdrovend, maar je moet er wel rekening mee houden.


Hoe stel je het ondersteuningsniveau in op het display?

Via het display op het stuur van de fiets kun je als fietser tijdens het rijden instellen hoeveel ondersteuning je wil van de motor.

Het verschilt per merk, model en type display hoe dit er precies werkt. Meerdere standen zoals: lichte- , gemiddelde- en zware ondersteuning zijn vaak de opties. Dat is zo’n beetje bij alle fietsen hetzelfde.

Maar er zijn ook elektrische fietsen waarbij je echt gradueel kunt opschalen in ondersteuning, bijvoorbeeld van niveau 1 tot 10.

Niveau's trapondersteuning Bosch
Niveau’s trapondersteuning Bosch
Display trapondersteuningsniveau (geel) op Sparta ION
Display trapondersteuningsniveau (geel) op Sparta ION
Trapondersteuningsniveau's van Speijk
Trapondersteuningsniveau’s (geel) op display bij van Speijk-fiets
Trapondersteuningsniveau (geel) instellen op Brinckers middenmotor
Trapondersteuningsniveau (geel) instellen op Brinckers middenmotor

Logischerwijs: hoe meer ondersteuning je vraagt van de motor, hoe sneller je accu leegraakt.

Zijn er alternatieven voor trapondersteuning op elektrische fietsen?

Een elektrische fiets werkt per definitie met trapondersteuning. Ook speed pedelecs werken met trapondersteuning, maar zijn vanwege hun hoge topsnelheid als brommer geclassificeerd.

Elektrische fiets ombouwen tot snorfiets

Volgens de wet mag een een elektrische fiets niet uit zichzelf rijden. Er zijn losse gashendels verkocht die je je elektrische fiets kunt monteren. Met zo’n gashendel kun je de instructies vanuit de trapkracht- of rotatiesensor overstemmen, en gedoseerd gas geven via de gashendel.

Laat je e-bike altijd herkeuren bij ombouwen

Als je liever aan een gashendel draait in plaats van zelf te moeten trappen dan is dat niet toegestaan zonder dat het voertuigtype van de fiets wordt omgezet naar snorfiets.

In dat geval is een een blauw nummerbord verplicht. Laat je je e-bike niet herkeuren? Dan overtreed je daarmee de wet en ben je mogelijk ook niet verzekerd bij een ongeval.

Uitzondering: de walk assist

Er is tot slot één uitzondering waarbij elektrische fietsen wel met een (soort van) gashendel worden geleverd. Dit heet walk assist.

Walk assist knop op Bosch systeem
Walk assist knop op Bosch systeem

Deze hendel of knop is er voor om de fiets zachtjes te laten rijden als je er niet op zit. Bijvoorbeeld als je met de fiets aan de hand de fietsenstalling uitloopt. Sparta e-motion en gazelle fietsen met een bosch-systeem hebben bijvoorbeeld zo’n gashendelsysteem.

23 gedachten over “Hoe werkt trapondersteuning op een elektrische fiets?”

  1. Bedankt voor deze handige uitleg over trapondersteuning bij elektrische fietsen. Ik wil er namelijk zelf ook een aanschaffen, maar snap niet precies hoe dit werkt. Goed om te weten dat er een display op de fiets zit waarop ik kan zien wat er gebeurt.

  2. L.S.
    Een PRIMA uitleg.
    Nu het probleem / vraag.
    Ik ben, hopelijk tijdelijk, niet staat met een been te fietsen wegens een knieblessure krijg de trapper niet meer rond.
    Is het mogelijk de fiets zo in te richten dat ik direct weg kan rijden zonder te trappen dus.

    Ik bezit een Batavus MILANO E – go

    Bij voorbaat dank

    • Dag,

      Bedank voor je vraag. Dit is een lastige situatie. In de huidige vorm kan jouw e-bike het trappen niet volledig van je overnemen. Een e-bike kan niet wegfietsen zonder dat je zelf (licht) trapt.

      Je kunt deze e-bike wel laten uitrusten met een gashendel aan het stuur (vergelijkbaar met een brommer). Dat zou het probleem dat je beschrijft oplossen, denk ik. Op die manier kun je zonder zelf kracht te zetten de e-bike aandrijven. Hier zijn ombouwsetjes voor op de markt en een fietsenmaker kan die er op zetten.

      Maar… vanaf dat moment is deze e-bike voor de wet geen fiets meer, maar een brommer. Dat betekent dat je een brommerrijbewijs, een kentekenplaat, een helm, verzekering, etc. nodig hebt.

      Groeten,

      Niels

    • Jan, je kunt click-pedalen installeren op je fiets en bijbehorende schoenen gebruiken (zoals wielrenners doen) of een ouderwets insteekbeugeltje op de trapper van je goede been plaatsen. Daarmee kun je met je goede been het pedaal niet alleen omlaag drukken maar ook omhoogtrekken. In principe kun je dan met één werkend been wegfietsen.

    • Hallo Peter,

      Dat is voor een fiets met middenmotor niet normaal. De motor draait immers NIET mee. Er zit een Freewheel in het achterwiel.

      Dit afremmen is voor een naafmotor (voorwiel of achterwiel) wel normaal. Dat noemt men ‘regeneratief remmen’.
      De motor veranderd in een dynamo.
      En de stroom die dit oplevert laadt de accu van de fiets (iets) bij. Voor lange afdalingen is dat een groot voordeel maar, in dit vlakke Nederland is die functie NUTTELOOS.

      Mvg,

      Frank

      • Goede dag je weet wel veel nou is mijn vraag een Batavus mambo easy trap ondersteuning .heb band gewisseld en sinds dien wil de ondersteuning niet werken klokje doet het batterij laad op stekker zit van de achter wiel in nu is het zo als ik hem aan doe en til de fiets op en geef een trap blijft het wiel draaien hoe kan dat en als ik fiets voel ik geen ondersteuning

        • Heel toevallig, zelfde fiets, en vorige week is de band eraf geweest omdat mijn bagagedrager los was… nog maar 500 m gefietst … en ook merk dat als ik op 1 zet of 2 en dan op snelheid 4 nog geen weerstand ondervind, dan trap ik in het niets… pas op 5 6 7 heb ik een weerstand. Ga er maar mee terug.

  3. Niels,
    Wat voor ondersteuning heb ik als aan de voorvork een omhulsel zit met daarin 3 ronde magneten om een, denk ik, spoel heen. Moet er ook nog iets anders op cq bijzitten zitten?
    Ondersteuning werkt niet, maar de knop -walk- wel. Fiets is een Curtis, zgn Lidl-fiets en gekocht in Duitsland.

  4. Ik heb een Sparta met middenmotor en nu een gekke storing: de trapas drijft het achterwiel niet meer aan: de trappers kunnen in beide richtingen zonder weerstand ronddraaien – alsof de ketting eraf is gelopen. Maar dat is niet het geval. Ik heb dit eerder meegemaakt en toen ging het vanzelf weer weg. Uiteraard geprobeerd het probleem op te lossen door te schakelen maar dat haalt niets uit.

    • Hallo paul,

      De trappers gaan rond zonder dat je het achterwiel aandrijft?
      En de motor gaat niet ondersteunen?
      De trappers gaan rond zonder weerstand zowel vooruit als achteruit?
      Dan heb ik helaas SLECHT nieuws.
      Dit kan betekenen dat de Versnellingsnaaf stuk is gegaan.
      Er zit een ‘freewheel’ in de naaf. Als je achteruit trapt hoor je ‘ratelen’. Trap maar eens achteruit en luister goed naar de naaf. Hoor je géén (zacht) geratel? Dan is de naaf stuk.
      En moet deze worden vervangen.
      Is de ratel wel hoorbaar? Dan is het een kwestie van de versnellingen af te stellen.

      Met vriendelijke groet,

      Frank

  5. Beste,
    Kan je de trapkracht sensor uitschakelen zodat enkel de snelheidsensor werkt. (vb op en batavus)
    Waarom?
    Ik ervaar dat het zeer moeilijk is om samen te fietsen.
    Ik heb een fiets met voorwielmotor enkel sneleheidsensor op de trapper.
    Mij eega heeft een ebike met snelheid en trapkrachtsensor.

    Om samen te fietsen is dit zeer moeilijk want zij moet veel meer trappen dan ik en haalt dit niet om gelijke snelheid te hebben.

  6. Mijn stella e bike verona stop met ondersteuning als ik weer opnieuw trapt ook na meerdere omwentelingen. Als ik terugtrap komt de ondersteuning weer terug.Mijn display blijft wel in werking.Is mijn trap sensor vuil of ontregeld

  7. Vraagje. Ik heb een Brinckers Brooklyn F7. Nu werkt mijn trap ondersteuning helemaal niet meer. De accu zegt vol te zijn en dit merk ik ook omdat het voorlicht wel werkt. Niks mis met de accu dus. De fietsen maker kon dit niet inzien omdat de sensor zit ingebouwd in het trappen systeem ik heb dit grondig gereinigd met een borsteltje en lauw water. Mijn display werkt wel maar de km geeft hij niet meer aan. Heeft iemand misschien tips wat er aan de hand zou kunnen zijn met mijn fiets? Mvg

  8. Beste, ik rij met een Oxford e bike met achterwielaandrijving. Als ik start geeft de motor mij ondersteuning maar valt dan direct weg na een paar meter. Als ik het uitzet en direct terug aanzet gebeurt hetzelfde. Kan u hier mij een antwoord op geven aub ?

  9. Wat te doen als de (originele) trapkrachtsensor van mijn (Sparta) E-bike niet meer leverbaar is.
    Zijn er alternatieven beschikbaar?
    Een nieuwe kopen is een te simpel antwoord.
    De fiets is immers (buiten deze sensor) nog in goede staat

    • Gewoon weer gaan trappen met de trapondersteuning uit. Dus zonder motor. Is echt niet zwaar en went snel, is gezond en voorkomt een dikke pens.

  10. Mijn elektrische fiets blijft verder fietsen zonder dat ik trap. De trappers blijven ook bewegen. Als ik wil stoppen moet ik een beetje kracht uitoefenen op de trappers. Als ik achteruit trap is ook een beetje kracht nodig.

  11. Ik rijd met een Batavus met Bosch middenmotor (active line plus); telkens als ik de pedalen stilhoud, dus stop met druk te zetten, voel ik een schokje in de pedalen wat gepaard gaat met een licht “klok”geluid; is dit normaal ?

  12. Ik heb een probleem
    Vanaf ik de fiets inschakel rijdt deze vanzelf verder. Ik zit dan zelfs nog niet op de fiets en heb geen pedalen aangeraakt. Ik ga er vanuit dat dit een storing is in communicatie maar ik zou dus graag weten dewelke?

    Hopelijk hebben jullie een antwoord voor me

Een reactie plaatsen