Wanneer kun je het beste je elektrische fiets (accu) opladen?

De levensduur van accu’s van elektrische fietsen is de afgelopen tijd een onderwerp van discussie. Fietsers die de laatste jaren een elektrische fiets hebben aangeschaft komen er achter dat de capaciteit van de batterij van hun e-bike merkbaar achteruit gaat of dat de accu soms binnen een paar jaar al compleet vervangen moet worden; tegen forse kosten. Dit roept vragen op over de werkelijke kosten van elektrisch fietsen en of het dan wel zo goed voor het milieu is.

Naast kwaliteitsverschillen tussen type batterijen en de verschillende fietsmerken lijkt het goed omgaan met de accu de belangrijkste factor in het maximaliseren van de levensloop ervan. De meest gestelde vraag daarbij is dan: “Wanneer moet ik de accu opladen?” Als vuistregel:

Je kunt de accu van je elektrische fiets het beste opladen op het moment dat deze tussen de 40% en de 70% geladen is. Opladen na iedere korte rit is niet nodig, maar kan bij moderne e-bikes ook geen kwaad. Het allerbelangrijkste is diepontlading voorkomen. Zorg ervoor dat de batterij nooit echt helemaal leeg kan lopen door binnen een dag op te laden als de accu leeg is na een lange fietsrit. Laad de batterij ook regelmatig bij als je hem lange tijd niet gebruikt. Diepontlading is de hoofdoorzaak van defecte batterijen bij elektrische fietsen.

Lees de gebruikershandleiding

Bovenstaande antwoord is vrij algemeen maar wel toepasbaar op elke elektrische fiets. Maar wellicht ben je opzoek naar een specifieker antwoord. De meningen lopen uiteen en dat komt denk ik doordat er door de jaren heen veel verschillende type accu’s op de markt zijn gekomen die allemaal hun eigen instructies hebben voor correct gebruikt. Volg de instructies op zoals ze in de handleiding van je e-bike staan beschreven.

Accu’s worden gelukkig steeds slimmer

Moderne Li-ion of LiFePo4 batterijen [wikipedia] zijn veel makkelijker in gebruik dan oudere nikkel-cadmium (NiCd) of nikkel-metaalhydride (NiMH) modellen doordat Li-ion geen last heeft van geheugeneffecten. Korte onregelmatige oplaadpatronen verslechterde de maximale capaciteit van NiCd batterijen aanzienlijk.

Naast de chemische samenstelling zien we dat door continue innovatie de batterijsystemen steeds slimmer worden in de ingebouwde regeltechniek. Iedere e-bike-accu heeft nu een Battery Management System (BMS) [wikipedia] die al automatisch veel werk doet om de accu in goede conditie te houden. Zoals stoppen met verder opladen als batterypack bijna vol is, om overladen te voorkomen. Omgekeerd voorkomt de BMS ook diepontlading door de accu niet echt helemaal leeg te laten rijden.

e-bike op straat
Moderne accu’s hebben een slim Battery Management System

Gebruik de originele lader van de e-bike accu

Naast de BMS op de batterij is ook de kwaliteit van de lader van belang. De lader die wordt meegeleverd met de accu is altijd afgestemd op die accu. Dat betekent dan deze lader de juiste spanning en stroomsterkte geeft die past bij de batterij. Daarom is het ook ten strengste af te raden om een andere lader te gebruiken dan die bij de batterij hoort. Een andere lader kan namelijk teveel stroom geven waardoor de accu te snel oplaadt en te heet wordt, hierdoor gaat de levensduur van de accu achteruit.
Er zijn ook reisladers verkrijgbaar, die bijvoorbeeld via de sigarettenaansteker in de auto kunnen. Hierbij geldt ook zorg ervoor dat deze lader past bij de accu.

Hoe lang duurt het om een accu op te laden?

3-5 uur, afhankelijk van de laadcapaciteit van de batterij, welke lader gebruikt wordt en het energieniveau van de batterij voorafgaand aan het laden. De standaard lader laadt de accu sneller op dan bijvoorbeeld een reislader. Met een reislader kan het twee keer zo lang duren.

Moet ik de accu na iedere rit opladen?

Het is niet nodig om de fiets na iedere rit op te laden. Zeker na een kort ritje kun je opladen prima uitstellen tot na de volgende rit. Idealiter laad je de accu op als deze onder de 70% lading komt.

Moet ik de accu van een nieuwe e-bike eerst helemaal opladen voor gebruik?

Nee, dat is niet nodig tenzij de batterij bijna leeg is. Je kunt een nieuwe elektrische fiets direct gebruiken. Het idee dat apparaten eerst volledig opgeladen moeten worden voor gebruikt stamt nog uit het nikkel-cadmium (NiCd) of nikkel-metaalhydride (NiMH) -tijdperk. Lithium-ion batterijen verliezen niet in hun maximale capaciteit als ze niet eerst helemaal worden opgeladen.

Moet mijn e-bike nou wel of niet constant aan de lader als ik hem niet gebruik?

Ik lees dat veel elektrische fietsers hun accu altijd in de lader steken als ze de fiets niet gebruiken, ook al is de accu nog bijna vol. Dit geeft rust en het je rijdt altijd weg met een volle batterij! Bij Li-ion batterijen en het nog modernere broertje de lithium-ijzer-fosfaat-accu (LFP of LiFePo4) met een moderne BMS kan dit geen kwaad.  Belangrijk is dus dat er een goede BMS in het batterijsysteem zit die er voor zorgt dat er niet overladen wordt.

Het is zeker niet nodig om de batterij altijd in de oplader te laten zitten. Nadeel is ook dat het meer stroom kost. De oplader in het stopcontact verliest continu energie in de vorm van warmte.

500 Wh 'PowerTube' midden-accu op een elektrische mountainbike
500 Wh ‘PowerTube’ midden-accu op een elektrische mountainbike

Hoelang kan ik mijn accu in de lader laten zitten?

Moderne Lithium batterijen met een moderne BMS (van de laatste 5 jaar) zijn slim genoeg om het laden te stoppen als de echt bijna accu vol zit. Hierdoor zit je accu wel in de lader maar laadt deze niet echt op. Pas als er weer wat spanning van de accu is vervlogen wordt er weer een klein beetje bijgeladen. Hierdoor wordt de accu voor de gebruiker permanent op 100% gehouden. Al zal het in werkelijkheid eerder 90% zijn omdat er een veiligheidsmarge tot overladen wordt gehanteerd.

Als ik de accu langere tijd niet gebruik, moet ik dan toch opladen?

Ja! Als je de accu bijvoorbeeld ‘s winters maanden niet gebruikt wordt moet je deze tussentijds opladen om diepontlading te voorkomen. Het meest bekende nadeel van Lithium-ion-batterijen (en in mindere mate ook de nieuwere lithium-ijzer-fosfaat-accu) is dat ze zelf ontladen. Dat betekent dat de batterij langzaam leegloopt, ook al wordt deze helemaal niet gebruikt. Dit is op zich geen groot probleem, behalve dat het laadcycli afdwingt en daarmee de maximale levensduur van de batterij eigenlijk al vastlegt. En… de zelfontlading zorgt ervoor dat de batterij leger dan leeg kan raken. Diepontlading. Op het moment dat de accu echt helemaal leeg is gelopen verandert de chemische samenstelling onomkeerbaar. Dit zorgt ervoor dat opladen daarna nog moeizaam gaat en de batterij bijna geen energie meer vast kan houden. Dit is een groot probleem want het is niet meer op te lossen. Een diepontladen batterij is total loss, en moet vervangen worden met een nieuwe. Of gereviseerd worden door de batterijcellen in de accupack te vervangen. Beiden opties kosten honderden Euro’s.

Dus hoe is diepontlading te voorkomen?

Laat de batterij nooit langer dan een paar weken (hooguit een maand) staan zonder bij te laden. Hoe vaak je precies de accu aan de lader moet hangen hangt af van de batterij en de zelfontladingssnelheid ervan, dit wordt op zijn beurt ook weer beïnvloed door de temperatuur. Maar reken op enkele weken. Laad dan iedere paar weken de accu bij tot 60%.

Let op de temperatuur

Gebruik een beschermhoes om de accutemperatuur stabiel te houden. Er zijn speciale beschermhoezen op de markt die precies om de accu van je elektrische fiets passen. Het doel van deze hoezen is isolatie en daarmee de temperatuur van de accu op peil houden. Als de accu te warm wordt, bijvoorbeeld in de volle zon, of te koud ‘s winters in de schuur gaan de prestaties zoals de actieradius merkbaar achteruit. Zo’n hoes beperkt de temperatuurschommelingen en zorgt er dus voor dat de accu stabieler energie levert.

Let bij het opladen en bewaren ook op de omgevingstemperatuur. Leg de batterij bijvoorbeeld niet voor het raam in de zon. En laat de accu ook niet in de winter met vrieskou in de schuur liggen. Kamertemperatuur, of iets koeler (10ºC – 25ºC) is de ideale temperatuur en dan laadt de batterij het snelst op.

Conclusie: Wanneer opladen? En hoe zorg ik voor dat de accu van mijn fiets zo lang mogelijk meegaat?

  • Wanneer opladen? Richtlijn: tussen de 40%-70. Maar bij veel nieuwe accu’s maakt dit niet uit.
  • Niet overladen (BMS zorgt ervoor dat dat niet gebeurt). Continue aan de lader is niet nodig, maar kan ook geen kwaad.
  • Niet compleet laten ontladen (BMS zorgt ervoor dat op korte termijn niet gebeurt). Maar op langere termijn moet je een lege Lithium-batterij altijd bijgeladen worden ook als deze niet actief wordt gebruikt om diepontlading te voorkomen. Doe dit, anders gaat de batterij kapot!
  • Niet te snel opladen: gebruik de originele, meegeleverde lader.
  • Gebruik eventueel een beschermhoes om de accutemperatuur stabiel te houden

4 gedachten over “Wanneer kun je het beste je elektrische fiets (accu) opladen?”

  1. Hallo een vraagje.. mag een batterij van electrische fiets in de wintermaanden en zomer in de woning blijven om regelmatig op te laden terwijl fiets in garage staat… of moet ze na opladen terug in fiets geplaatst worden ?
    Dank voor een reactie Rita

    • Dag Rita,

      Je hoeft de batterij zeker niet terug te plaatsen in de fiets als je die niet gebruikt. Dat maakt voor de levensduur van de accu niet uit.

      Als de temperatuur in de garage veel verschilt in de winter (erg koud) en zomer (erg warm) is het juist een goed idee de accu ergens anders in huis op kamer temperatuur te bewaren.

      Let er ook op dat je de accu niet permanent in de lader laat zitten. (Maakt voor moderne laders en accusystemen niet echt uit, maar het kan geen kwaad hem er gewoon uit te halen als die volgeladen is.)

      Met vriendelijke groeten,

      Niels

  2. Geachte,
    Laden van de accu.
    Mijn heeft mij aangeraden bij het laden van de accu, eerst de lader aan de
    stroom te koppelen, en dan pas aan de accu.
    Indien ok, hoe moet men dan handelen bij het stoppen met laden ?
    Eerst de fiche uit de accu halen en dan de lader van de stroom afkoppelen. Of hoe zit het feitelijk. ?

Een reactie plaatsen