Rij veilig en volgens de regels met slimme verlichting
Deze regels gelden voor je verlichting
In het donker of bij slecht weer moet je fiets een vast wit of geel voorlicht en een vast rood achterlicht hebben. Ze moeten recht vooruit en recht achteruit schijnen en mogen niet knipperen. Dat geldt ook voor automatische systemen: in elke stand moeten ze continu branden, de juiste kleur hebben en goed gericht zijn.
Je lamp mag anderen niet verblinden. Stel de bundel zo af dat jij genoeg ziet, zonder tegenliggers in hun ogen te schijnen.
Het Duitse StVZO-keurmerk is een bekende norm voor fietsverlichting. Het zegt vooral iets over de lichtbundel, hoe verblindend de lamp is en hoe sterk het licht is. Een StVZO-lamp heeft een bundel met een duidelijke bovengrens, vergelijkbaar met een autokoplamp, waardoor het licht op de weg blijft.
Deze norm noemt onder meer een minimale verlichtingssterkte van 10 lux op 10 meter. In Nederland is StVZO niet verplicht, maar lampen met dit keurmerk passen meestal goed binnen de regels. Je ziet soms ook een K-merk (StVZO-conform) of een CE-markering. CE zegt vooral iets over algemene productveiligheid, niet over hoe de lichtbundel valt.
Hieronder staan de belangrijkste keurmerken voor fietsverlichting in een overzicht.
| Keurmerk |
Betekenis |
Richt zich op |
| StVZO |
Duitse norm |
Bundel, verblinding, lichtsterkte |
| K-merk |
StVZO-conform |
Zelfde eisen als StVZO |
| CE |
EU-verklaring |
Algemene veiligheid |
Bij slimme verlichting met extra functies, zoals remlicht, moet de basis kloppen: het achterlicht moet rood en continu zijn. Het mag bij remmen feller worden, maar niet knipperen.
Als je via een app dingen instelt, ben jij verantwoordelijk voor wat je kiest. Een te felle bundel, een knipperstand voor hoofd- of achterlicht, of een instelling waarbij je licht tijdens het fietsen uit kan gaan, is onveilig en kan je een boete opleveren.
Reflectoren zijn ook verplicht en helpen voor je zichtbaarheid. Achterop hoort een rode reflector, in of aan je wielen of banden moet reflecterend materiaal zitten en op je pedalen gele reflectoren.
Losse lampjes mogen ook op je lichaam, bijvoorbeeld op je borst of rug, zolang ze goed zichtbaar zijn en de kleuren kloppen: voor wit of geel, achter rood. Fietsen zonder werkende verlichting of verplichte reflectoren kan een boete opleveren van ongeveer €75. Voor e-bikes geldt daarnaast dat de fiets als geheel aan de Europese norm EN 15194 moet voldoen; de verlichting zelf moet vooral voldoen aan de lokale eisen voor kleur, zichtbaarheid en montage.
Val veilig op met je verlichting
Overdag helpt een dagrijstand of automatisch licht om je van afstand te zien. Dat is vooral fijn bij kruispunten, rotondes en plekken waar verkeer uit meerdere richtingen komt.
In de schemer kan het snel minder worden qua zicht, terwijl het nog niet echt donker voelt. Automatisch inschakelen voorkomt dat je in die fase zonder licht rijdt.
Met een remlichtfunctie wordt je achterlicht bij remmen direct feller, zodat verkeer achter je beter ziet dat je snelheid omlaag gaat.
Richt je koplamp zo dat het licht vooral op de weg valt en niet in het gezicht van tegenliggers. Bij lampen met automatische lichtsterkte kun je in een app vaak een maximum instellen voor plekken met veel straatverlichting, zoals in de stad.
Je kunt de afstelling checken door in het donker naar een muur te rijden en te kijken waar de bovengrens van de bundel uitkomt. Staat die hoog op de muur, dan staat je lamp te hoog. Krijg je onderweg signalen van tegenliggers die hun ogen afschermen, zet de lamp dan lager of minder fel.
Als je slimme fietsverlichting kiest, is het handig om een paar dingen langs te lopen.
- Check of de lamp een StVZO-keurmerk heeft of duidelijk aangeeft dat hij geschikt is voor de openbare weg.
- Let op met extreem felle lampen voor offroad of mountainbiken: die zijn op de openbare weg vaak niet handig.
- Kies een systeem waarbij je automatische functies kunt instellen, zodat je gevoeligheid en maximale felheid kunt afstemmen op jouw routes.
- Let op accuduur in automatische stand, omdat sensoren en extra functies stroom gebruiken.
- Check dat het achterlicht in alle standen constant rood brandt en dat de remlichtfunctie alleen feller wordt, zonder te knipperen.
- Let op montage en afwerking: de lamp moet stevig vastzitten, niet trillen of verschuiven en een voldoende hoge IP-rating hebben tegen water en stof, zodat sensoren en elektronica beschermd blijven.
Volgens SWOV verlaagt goede zichtbaarheid met de juiste verlichting het ongevalsrisico voor fietsers met grofweg 20–30%.
Op een woon-werkrit van 20 km met meerdere tunnels schakelde een eenvoudig systeem soms pas halverwege in. Een geavanceerdere set reageerde meteen, waardoor je in de eerste meters van zo’n tunnel niet onnodig onzichtbaar was.
Kijk ook naar dingen zoals wat je ongeveer kwijt bent aan onderhoud en vervanging per jaar, en hoe goed de lampen blijven werken in regen en winter (bijvoorbeeld door condens in de lens of sensoren die raar doen).